Korekta tekstu w ChatGPT – prompt, który poprawia błędy i przecinki, a nie przepisuje tekstu

Już w 2023 r. badacze pokazali, że ChatGPT w korekcie poprawia więcej, niż trzeba. Da się temu zapobiec: napisz czatowi, co ma poprawić i czego ma nie ruszać, a potem każ mu oddać tabelę zmian. Gotowy prompt jest niżej. W teście z listopada 2026 r. dużo nowszy model, Claude Sonnet 5.5, dwa razy dostał mail z 10 błędami i zwykłe „Popraw ten tekst”. Oba razy poprawił wszystkie błędy. I oba razy zamienił „Czekamy na Was” na „Czekamy na Ciebie”. Nikt o to nie prosił.

Prompt do korekty tekstu – do skopiowania

Wklej prompt do czatu, a pod nim swój tekst. To zwykłe polecenie, bez ustawień i wtyczek. Wkleisz je do ChatGPT i do każdego innego czatu AI.

Zrób korektę tekstu poniżej. Popraw tylko błędy ortograficzne, interpunkcyjne, gramatyczne i literówki.

Resztę zostaw słowo w słowo: dobór słów, szyk, długość zdań, styl i układ akapitów. Zdania potoczne, równoważniki zdań i powtórzenia to decyzje autora, nie błędy. Tekst idzie pod moim nazwiskiem i ma brzmieć jak ja.

Gdy nie masz pewności, czy coś jest błędem, nie poprawiaj – wpisz to do tabeli jako „do decyzji”.

Odpowiedz w dwóch częściach:
1. Tekst po korekcie.
2. Tabela zmian w trzech kolumnach: było, jest, reguła (jedno zdanie).

Tekst:

Każda część promptu ma jedno zadanie:

• Zakres. „Tylko błędy” to korekta: poprawia to, co łamie zasady pisowni i gramatyki. Redakcja zmienia to, co da się napisać lepiej – jak ją robić, pokazuje tekst o przerabianiu tekstu z ChatGPT.
• Lista rzeczy nietykalnych. Szyk, długość zdań i powtórzenia czat dostaje na piśmie jako Twoje decyzje. Bez tej listy sam rozstrzyga, co jest błędem, a co mu się tylko nie podoba.
• „Do decyzji”. Czat ma prawo się zawahać, zamiast zgadywać. Wątpliwość ląduje w tabeli, nie w tekście.
• Tabela z regułą. Każda zmiana ma uzasadnienie w jednym zdaniu. Błędne uzasadnienie zobaczysz od razu – przykład jest niżej.

W marcu 2023 r. badacze sprawdzali korektę w ChatGPT na tekstach po angielsku. ChatGPT chętnie zmieniał sformułowania i budowę zdań, zamiast poprawiać tylko błędy. W ocenie ludzi rzadziej niż inne narzędzia do korekty przeoczał błędy, za to częściej poprawiał ponad potrzebę – podaje badanie Wu i współautorów.

Pod koniec maja 2023 r. inny zespół pokazał w badaniu na modelu GPT-3, że korektą da się sterować. Z odpowiednim poleceniem i kilkoma przykładami model poprawiał same błędy albo, na życzenie, wygładzał całe zdania.

Test: jeden mail, 10 błędów, cztery polecenia

Żadne z czterech poleceń nie przepisało maila. Przy zwykłych poleceniach czat podmieniał za to pojedyncze słowa – a takiej zmiany bez porównania wersji łatwo nie zauważyć.

Do testu posłużył mail kawiarni do stałych klientów: 110 słów i 10 błędów. Cztery są w pisowni i odmianie („Wogóle”, „wziąść”, „klientą”, „Napewno”), sześć w przecinkach.

Mail ma też pułapki – miejsca poprawne, które kuszą, żeby je „poprawić”. Na przykład zdanie bez czasownika („W niedziele zamknięte.”) i zwrot do wszystkich klientów naraz („Czekamy na Was”). Wcześniej mail mówi do jednej osoby („zamówisz”, „dostajesz”). Niespójne? Może. Ale to decyzja autora.

Każde polecenie trafiło dwa razy do nowej rozmowy. Data testu: 5 listopada 2026 r. Model: Claude Sonnet 5.5, nie ChatGPT. Jeden mail i dwa podejścia to nie badanie, tylko próba – ChatGPT może zachować się inaczej. Dlatego cały mail jest niżej: swój czat sprawdzisz w 5 minut.

Polecenie	Poprawione błędy (z 10)	Zmiany, o które nikt nie prosił	Błędy zostawione „do decyzji”
„Popraw ten tekst”	10 i 10	2 i 1	0 i 0
„Popraw błędy w tym tekście”	10 i 10	0 i 1	0 i 0
Prompt z tego tekstu	9 i 9	0 i 0	1 i 1
Prompt z tego tekstu, wersja z zasadami PWN	9 i 9	0 i 0	1 i 1

Dwie liczby w komórce to dwa podejścia z tym samym poleceniem. W wersji z zasadami PWN zdanie o wątpliwościach zastąpiły trzy: „Interpunkcję sprawdzaj według zasad pisowni PWN. Popraw każdy błąd, który te zasady rozstrzygają. Jeśli nie rozstrzygają albo nie masz pewności, nie poprawiaj – wpisz to do tabeli jako ‚do decyzji’”.

Zmiany bez prośby były drobne – i dlatego groźne. W trzech z czterech podejść ze zwykłymi poleceniami czat zamienił „Was” na „Ciebie”. Raz zmienił też „Jeżeli” na „Jeśli” z krótkim uzasadnieniem: „jak wcześniej w tekście”. W mailu na 110 słów to widać. W ofercie na 10 stron – już nie.

Prompt z tego tekstu, w obu wersjach, nie zmienił niczego poza błędami w żadnym z czterech podejść. Za to w każdym zostawił jeden prawdziwy błąd w tabeli „do decyzji”. Trzy razy był to przecinek przed „niż”, raz – po imiesłowie.

Piąty przebieg, 6 listopada, dał ten sam wynik: 9 poprawek, zero zmian bez prośby, jedna pozycja „do decyzji”. Oto trzy z dziesięciu wierszy jego tabeli zmian:

Było	Jest	Reguła
Wogóle	W ogóle	„W ogóle” piszemy rozdzielnie.
Zamawiając dwa opakowania dostajesz	Zamawiając dwa opakowania, dostajesz	Imiesłowowy równoważnik zdania („Zamawiając dwa opakowania”) oddzielamy przecinkiem od reszty zdania.
Pakujemy staranniej, niż większość palarni	bez zmiany (do decyzji)	Po „niż” bez orzeczenia przecinek zwykle się pomija („staranniej niż większość palarni”), a z dopowiedzianym czasownikiem jest wymagany („..., niż robi to większość palarni”), więc zostawiam Twój wariant.

Czat sam wypisał właściwą regułę – i zostawił przecinek, bo czasownik da się tu dopowiedzieć. Tak samo wahał się 5 listopada, także po odesłaniu do zasad PWN.

To koszt ostrożności: jedna pozycja do sprawdzenia w tabeli zamiast cichej zmiany w tekście. Rozstrzygniesz ją od ręki, jeśli znasz cztery reguły – są niżej.

Mail z testu – wklej go do swojego czatu z dowolnym poleceniem:

Dzień dobry,

informujemy że od 1 grudnia zmieniamy godziny otwarcia kawiarni. W tygodniu pracujemy od 7:00 do 19:00, w soboty od 9:00 do 15:00. W niedziele zamknięte.

Ziarna, które zamówisz przez stronę do 14:00 wysyłamy tego samego dnia. Zamawiając dwa opakowania dostajesz trzecie za pół ceny. Mielimy na miejscu – drobno do ekspresu, grubo do zaparzacza.

Wogóle się nie martw, jeśli nie wiesz jaką kawę wybrać. Napisz do nas, doradzimy. Pakujemy staranniej, niż większość palarni.

Jeżeli chcesz wziąść ziarna na prezent, zapakujemy je w papier. Dziękujemy wszystkim klientą, którzy byli z nami w tym roku. Czekamy na Was z kawą, herbatą, i domowym ciastem.

Napewno się zobaczymy!
Ekipa Palarni na Rogu

Poprawna wersja różni się od niego w 10 miejscach: informujemy, że; do 14:00, wysyłamy; Zamawiając dwa opakowania, dostajesz; W ogóle; nie wiesz, jaką; staranniej niż; wziąć; klientom; herbatą i; Na pewno. Każda inna zmiana to zmiana bez Twojej zgody.

Jak sprawdzić, co czat zmienił w tekście

Porównaj obie wersje w edytorze tekstu. Tabela od czatu pokazuje to, co czat uznał za zmianę. Porównanie pokaże każdą.

Najpierw wklej tekst z czatu do nowego pliku, nie na oryginał. Inaczej nie będzie czego porównać.

• Word. Recenzja → Porównaj. Jako oryginalny dokument wskaż swój plik, jako poprawiony – plik z czatu. Word pokaże różnice jako znaczniki poprawek. Tak opisuje to pomoc Microsoftu dla Worda na Maca.
• Dokumenty Google. Narzędzia → Porównaj dokumenty. Wynik to nowy dokument, w którym każda różnica jest sugestią do przyjęcia albo odrzucenia. Funkcję opisał w 2019 r. blog Google Workspace.

W teście porównanie od razu pokazałoby „Ciebie” w miejscu „Was”. Bez niego zostaje czytanie całego tekstu od nowa, słowo po słowie.

Cztery reguły przecinków do sprawdzania tabeli zmian

Sześć z dziesięciu błędów w mailu z testu to przecinki. Wszystkie sześć obejmują cztery reguły z zasad pisowni PWN:

• Zdanie podrzędne – przecinek przed nim i po nim. Zdanie, które zaczyna się od „że”, „który” albo „jaki”, oddzielasz przecinkiem. Gdy siedzi w środku innego zdania, zamykasz je drugim przecinkiem: „Ziarna, które zamówisz przez stronę do 14:00, wysyłamy tego samego dnia”. Tak mówi zasada 366.
• Imiesłów na -ąc, -łszy, -wszy – zawsze z przecinkiem. „Zamawiając dwa opakowania, dostajesz trzecie za pół ceny”. Raz czat w teście uznał, że w krótkich zdaniach ten przecinek „bywa pomijany”. Zasada 371 takiego wyjątku nie zna.
• Porównanie bez czasownika – bez przecinka. „Pakujemy staranniej niż większość palarni”, „Był głuchy jak pień”. Przecinek wraca, gdy po „niż” albo „jak” idzie zdanie z własnym czasownikiem: „Jest lepszy, niż myślałem”. Dwa ostatnie przykłady pochodzą z zasady 383.
• „I”, „oraz”, „lub”, „albo” w wyliczeniu – bez przecinka. „Czekamy na Was z kawą, herbatą i domowym ciastem”. Przed tymi spójnikami przecinka nie stawiasz – mówi zasada 380.

Cztery z sześciu przecinków czat poprawił we wszystkich ośmiu podejściach. Przecinek po imiesłowie postawił w siedmiu. Zbędny przecinek przed „niż” usunął tylko w pięciu – choć zasada 383 ma przykład o tej samej budowie: „Znał się na tym lepiej niż ktokolwiek inny”.

Nowa pisownia od 2026 r. – czat może poprawiać po staremu

Od 1 stycznia 2026 r. obowiązuje 11 zmian w zasadach pisowni. Model z testu, Claude Sonnet 5.5, ich nie znał: zmienił „Warszawianie” na „warszawianie” i „przy Placu Wolności” na „przy placu Wolności”. Według nowych zasad poprawne są zapisy wielką literą. Czat wstawił do tekstu dwa błędy.

Zmiany ogłosiła Rada Języka Polskiego w komunikacie. W tekstach firm przydadzą się zwłaszcza cztery:

• nazwy mieszkańców miast, dzielnic i wsi – wielką literą: Warszawianin, Mokotowianin;
• nazwy lokali – wszystkie wyrazy wielką literą, poza przyimkami i spójnikami: Kawiarnia Literacka, Restauracja pod Żaglami;
• plac, aleja, park albo most na początku nazwy – wielką literą: Plac Zbawiciela, Aleja Róż (ale nadal: ulica Józefa Piłsudskiego);
• pojedynczy egzemplarz marki – wielką literą: „pod oknem zaparkował czerwony Ford”.

W drugim teście czat dostał akapit z siedmioma nowymi zapisami i dwoma prawdziwymi błędami. Prompt z tego tekstu poprawił oba błędy. Ale dwa nowe zapisy zmienił na stare, a trzy kolejne wpisał „do decyzji”. Z dopiskiem „Stosuj zasady pisowni obowiązujące od 1 stycznia 2026 r.” zmienił te same dwa zapisy – i przyznał, że nie ma potwierdzonej listy zmian.

Pomogło dopiero wpisanie zasad do promptu. Wtedy wszystkie siedem zapisów zostało, a oba błędy zniknęły. Każda wersja promptu poszła raz, więc traktuj to jako wskazówkę, nie pewnik. Dopisek wklej nad tekstem:

Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują nowe zasady pisowni. Stosuj je, także gdy pamiętasz starsze:
– nazwy mieszkańców miast, dzielnic i wsi wielką literą: Warszawianin, Krakowianka;
– w nazwach placów, alei, parków, mostów, pomników także pierwszy wyraz wielką literą: Plac Zbawiciela, Aleja Róż (ale: ulica Piłsudskiego);
– w nazwach lokali wszystkie wyrazy wielką literą, poza przyimkami i spójnikami: Kawiarnia Literacka, Restauracja pod Żaglami;
– wielką literą także pojedyncze egzemplarze marek: pod oknem stał czerwony Ford;
– cząstki -by, -bym, -byś po spójnikach osobno: czy by nie pojechać;
– „nie” łącznie z przymiotnikami i przysłówkami także w stopniu wyższym i najwyższym: nielepszy, nienajlepiej;
– „pół” łącznie w wyrażeniach typu półżartem, półserio.

Jedno zastrzeżenie do punktu o „-by”: „żeby”, „aby”, „gdyby” i „jakby” dalej piszesz łącznie. To samodzielne słowa, nie spójnik z cząstką – tak mówi ostateczna wersja zasad pisowni. Jeśli czat je rozdzieli, cofnij tę zmianę.

Najciekawsze uzasadnienie z testu brzmiało: „Nazwy mieszkańców miast piszemy małą literą, wielką tylko na początku zdania”. Do 31 grudnia 2025 r. – prawda.

Gdzie robić korektę: czat tymczasowy bez personalizacji

Korektę rób w czacie tymczasowym, w wersji „Niespersonalizowany” (stan na listopad 2026 r.). Taki czat nie korzysta z pamięci, instrukcji niestandardowych ani wtyczek – podaje pomoc OpenAI o czacie tymczasowym. Wersję wybierasz przed pierwszą wiadomością, później jej nie zmienisz.

Instrukcje niestandardowe działają w każdej zwykłej rozmowie, także w korekcie. Jeśli kazałeś czatowi pisać krótkimi zdaniami albo unikać jakichś słów, może tak samo „poprawić” Twój tekst.

Czat tymczasowy nie trafia do historii i nie służy do trenowania modeli. Nie znaczy to, że OpenAI go nie widzi – kopię może trzymać do 30 dni. Co jeszcze widzi i czego nie wklejać w firmie, wyjaśnia tekst o tym, czy ChatGPT zapisuje rozmowy.

Do korekty brak personalizacji to zaleta. Czat nie wie, jak „powinieneś” pisać. Zna tylko zasady pisowni – a model z testu znał je w wersji sprzed 2026 r.